{"id":1715,"date":"2006-09-22T10:09:53","date_gmt":"2006-09-22T08:09:53","guid":{"rendered":"http:\/\/psikologjia.com\/?p=58"},"modified":"2015-12-23T22:09:28","modified_gmt":"2015-12-23T22:09:28","slug":"si-te-behesh-gjeni-pak-fat-dhe-shume-pune-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/keshilla-psikologjike\/si-te-behesh-gjeni-pak-fat-dhe-shume-pune-2\/","title":{"rendered":"Si t\u00eb b\u00ebhesh gjeni? Pak fat dhe shum\u00eb pun\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Revista angleze &quot;New Scientist&quot; publikon &quot;dozat&quot;, t&euml; p&euml;rcaktuara nga Universiteti i Cambridge. Thelb&euml;sore &euml;sht&euml; studimi i mir&euml;. <\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sekreti n&euml; nj&euml; formul&euml;. Talenti nuk &euml;sht&euml; gj&euml; pa aplikim<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p align=\"justify\">Gjeni lind apo b&euml;hesh? Nj&euml; diskutim shum&euml; i vjet&euml;r, i cili k&euml;t&euml; radh&euml; ka marr&euml; p&euml;rgjigjen &quot;shkencore&quot;. Studimi i par&euml; analitik i k&euml;tij problemi &euml;sht&euml; verdikti q&euml; kan&euml; dh&euml;n&euml; ekspert&euml;t: gjeni b&euml;hesh (ose m&euml; mir&euml; lind dhe b&euml;hesh). Nj&euml; doz&euml; e talentit natyral &euml;sht&euml; patjet&euml;r e nevojshme, por kjo nuk mjafton, duhet q&euml; ta kultivosh me shum&euml; studim dhe ta zhvillosh me kalimin e viteve me shum&euml; pun&euml;. Kjo vlen p&euml;r shkenc&euml;n n&euml; p&euml;rgjith&euml;si dhe p&euml;r artet kreative, duke filluar q&euml; nga shahu dhe disiplina t&euml; tjera sportive. P&euml;r ta afirmuar k&euml;t&euml; t&euml; fundit ka dal&euml; nj&euml; lib&euml;r: &quot;The Cambdrige Handbook of Expertise and Expert Performance&quot;, i cili &euml;sht&euml; publikuar n&euml; k&euml;to dit&euml; n&euml; &quot;Cambridge University Press&quot;. Tezat jan&euml; se aft&euml;sia, t&euml; cil&euml;n n&euml; shum&euml; raste ne e p&euml;rcaktojm&euml; si talent ose gjeni, nuk &euml;sht&euml; fryt i nj&euml; dhurate t&euml; natyr&euml;s, por &euml;sht&euml; rezultati i nj&euml; kombinimi t&euml; aft&euml;sis&euml; s&euml; lindur dhe instruksioneve t&euml; larta dhe nj&euml; pune shum&euml; t&euml; madhe. N&euml; thelb t&euml; studimit t&euml; tez&euml;s s&euml; publikuar nga Universiteti i Cambridges, thuhet se duhet t&euml; harrohet ideja q&euml; talenti ose cil&euml;si t&euml; tjera t&euml; lindura jan&euml; gj&euml;ra q&euml; u p&euml;rkasin vet&euml;m &quot;kokave&quot; t&euml; m&euml;dha. Gjenialiteti nuk &euml;sht&euml; gj&euml; tjet&euml;r ve&ccedil;se nj&euml; p&euml;rzierje mes talentit t&euml; lindur, studimit dhe aplikimit p&euml;r t&euml; prodhuar rendiment shum&euml; t&euml; lart&euml; pune. Sipas Ernest Hemingway (n&euml; fush&euml;n humaniste) dhe Thomas Edison (p&euml;r at&euml; shkencore) tregohet se gjeni &euml;sht&euml; 1 p&euml;r qind talent (frym&euml;zim krijues) dhe 99 p&euml;r qind pun&euml;. &quot;New Scientist&quot; tregon &quot;formul&euml;n e gjenialitetit&quot;: 1 p&euml;r qind fat, 29 p&euml;r qind shkoll&euml; e mir&euml; dhe 70 p&euml;r qind pun&euml;. <\/p>\n<p align=\"justify\">Studimi sugjeron &quot;rregullin e 10 vjet&euml;ve&quot;, q&euml; p&euml;rb&euml;het nga talenti i lindur si dhe nga t&euml; pakt&euml;n dhjet&euml; vjet q&euml; nevojiten si praktik&euml;, pun&euml; serioze dhe intensive p&euml;r t&euml; arritur maj&euml;n. Nj&euml; analiz&euml; te 120 atlet&euml;, aktor&euml;, artist&euml;, matematikan&euml; dhe shkenc&euml;tar&euml;, e b&euml;r&euml; nga psikologu i famsh&euml;m Benjamin Bloom nga universiteti i Chicagos, tregon se &ccedil;do njeri i ekzaminuar ka b&euml;r&euml; dhjet&euml;ra studime dhe ushtrime para se t&euml; fillonte studimet nd&euml;rkomb&euml;tare.<\/p>\n<p>Secili prej tyre ka pasur nj&euml; k&euml;shillues, nj&euml; figur&euml; kryesore q&euml; e ka ndihmuar dhe e ka inkurajuar gjat&euml; koh&euml;s.<\/p>\n<p align=\"justify\">N&euml; tez&euml;n e Universitetit t&euml; Cambridges citohen raste t&euml; famshme: Mozarti i binte violin&euml;s kur ishte vet&euml;m 3 vje&ccedil; si dhe kompozonte simfoni n&euml; mosh&euml;n shtat&euml;vje&ccedil;are. Nd&euml;rsa n&euml; adoleshenc&euml;n e von&euml; ka prodhuar muzik&euml;n q&euml; e b&euml;ri nj&euml; gjigand n&euml; k&euml;t&euml; fush&euml;; Einstein ishte nj&euml; nx&euml;n&euml;s mediok&euml;r dhe i pavullnetsh&euml;m; vet&euml;m at&euml;her&euml; kur iu p&euml;rkushtua fush&euml;s s&euml; tij t&euml; preferuar dhe p&euml;r t&euml; cil&euml;n kishte talent, ai &quot;shp&euml;rtheu&quot;; Tiger Woods ka m&euml;suar q&euml; ta luaj&euml; golfin para se t&euml; ecte, por mbi t&euml; gjitha ka qen&euml; st&euml;rvitja e vazhdueshme q&euml; e ka b&euml;r&euml; t&euml; jet&euml; m&euml; i miri (e nj&euml;jta gj&euml; vlen edhe p&euml;r Pete Sampras dhe Michael Jordan).<\/p>\n<p align=\"justify\">Mes individ&euml;ve fatlum&euml; q&euml; lindin me nj&euml; doz&euml; talenti n&euml; nj&euml; fush&euml; t&euml; caktuar, vet&euml;m studimi dhe intensiteti praktikues b&euml;jn&euml; dallimin: ky njeri b&euml;het gjeni, kurse tjetri vet&euml;m nj&euml; zbatues i mir&euml;.<\/p>\n<p align=\"justify\">&quot;M&euml; falni, nga k&euml;tu si arrihet n&euml; Carnegie Hall? &#8211; tempulli i muzik&euml;s klasike n&euml; Nju-Jork ka qen&euml; nj&euml; batut&euml; e konservator&euml;ve amerikan&euml;. P&euml;rgjigja ironike ishte: &quot;Me shum&euml; praktik&euml;&quot;.<\/p>\n<p align=\"justify\">&nbsp;<\/p>\n<p align=\"justify\"><em>______________________<\/em><\/p>\n<p align=\"justify\"><em>marr&euml; nga gazeta shqip<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Revista angleze &quot;New Scientist&quot; publikon &quot;dozat&quot;, t&euml; p&euml;rcaktuara nga Universiteti i Cambridge. Thelb&euml;sore &euml;sht&euml; studimi i mir&euml;. &nbsp; Sekreti n&euml; nj&euml; formul&euml;. Talenti nuk &euml;sht&euml; gj&euml; pa aplikim<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1540,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[223],"tags":[],"class_list":["post-1715","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-keshilla-psikologjike"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1715"}],"collection":[{"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1715"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1962,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1715\/revisions\/1962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}