{"id":1710,"date":"2006-09-03T22:34:41","date_gmt":"2006-09-03T20:34:41","guid":{"rendered":"http:\/\/psikologjia.com\/?p=70"},"modified":"2006-09-03T22:34:41","modified_gmt":"2006-09-03T20:34:41","slug":"sindromi-asperger","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/psikologjia-klinike\/sindromi-asperger\/","title":{"rendered":"Sindromi Asperger"},"content":{"rendered":"<p><!--more--><\/p>\n<h4>&Ccedil;ka &euml;sht&euml; sindromi i Aspergerit? <\/h4>\n<p align=\"justify\">Sindromi i Aspergerit &euml;sht&euml; paaft&euml;si q&euml; b&euml;n pjes&euml; n&euml; spektrin autistik. Diagnoza u jepet atyre q&euml; shpesh konsiderohen n&euml; shkall&euml; t&euml; lart&euml; t&euml; spektrit.&Ccedil;dokush q&euml; vuan nga ky sindrom &euml;sht&euml; individ dhe mund t&euml; ket&euml; prirje dhe v&euml;shtir&euml;si t&euml; ndryshme. Diagnozat tjera n&euml; k&euml;t&euml; spekt&euml;r p&euml;rfshijn&euml; autizmin dhe autizmin me funksionim t&euml; lart&euml;. Sindromi i Aspergerit dhe autizmi me funksion t&euml; lart&euml; shpesh nd&euml;rlidhen. Sindromi i Aspegerit &euml;sht&euml; i klasifikuar si &ccedil;rregullim dep&euml;rtues q&euml; zhvillohet, kjo do t&euml; thot&euml; q&euml; ndikon n&euml; &ccedil;do aspekt t&euml; jet&euml;s ton&euml;. <\/p>\n<p align=\"justify\">&nbsp;<\/p>\n<h4>&Ccedil;far&euml; probleme kan&euml; njer&euml;zit me sindromin e Aspergerit? <\/h4>\n<p align=\"justify\">Sindromi i Aspergerit &euml;sht&euml; nj&euml; gjendje e padukshme. P&euml;r arsye se &euml;sht&euml; e padukshme njer&euml;zit ndonj&euml;her&euml; i keqkuptojn&euml; t&euml; prekurit nga kjo ky sindrom. P&euml;r shkak se &euml;sht&euml; e paduk&euml;shme &euml;sht&euml; gjithashtu e v&euml;shtir&euml; t&euml; jepet diagnoza. Shpesh p&euml;rshkruhet si &lsquo;d&euml;mtime n&euml; tri grupe&rsquo;, apo tri lloj v&euml;shtir&euml;si: <\/p>\n<ul>\n<li>v&euml;shtir&euml;si me marr&euml;dh&euml;nie shoq&euml;rore <\/li>\n<li>v&euml;shtir&euml;si me komunikim <\/li>\n<li>v&euml;shtir&euml;si me imagjinat&euml; <\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">Shpesh njer&euml;zit me sindrom t&euml; Aspergerit jan&euml; t&euml; interesuar n&euml; gj&euml;ra t&euml; posa&ccedil;me dhe shqet&euml;sohen shum&euml; n&euml;se rregulli ditor ju prishet. N&euml; vijim jan&euml; p&euml;rshkruar disa p&euml;rvoja t&euml; mundshme prej k&euml;tyre tri v&euml;shtir&euml;sive t&euml; personave me s&euml;mundjen e sindromit Asperger. <font color=\"#000000\">&nbsp;<\/font> <\/p>\n<h4>V&euml;shtir&euml;si n&euml; marr&euml;dh&euml;nie shoq&euml;rore <\/h4>\n<ul>\n<li>&ldquo;Kisha pasur shum&euml; d&euml;shir&euml; ta b&euml;j&euml; nj&euml; ndej&euml;, por nuk di si mund ta organizoj&euml;.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Un&euml; e kam m&euml; v&euml;shtir&euml; se njer&euml;zit e tjer&euml; t&euml; b&euml;j&euml; shoqe\/shok&euml;.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Shoq&euml;rimi me njer&euml;z nuk &euml;sht&euml; gj&euml; natyrale p&euml;r ne &ndash; ne duhet t&euml; m&euml;sohemi.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ne ndonjher&euml; i keqkuptojm&euml; situatat dhe shenjat.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ndjehemi sikur t&euml; jemi pas nj&euml; murri t&euml; paduksh&euml;m.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ndjehemi si blet&euml; n&euml; qyp t&euml; mjaltit.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Kam m&euml;suar p&euml;r marr&euml;dh&euml;nie nga filmat. E di q&euml; k&euml;to lidhje jan&euml; jo reale.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Kam v&euml;sht&euml;rsi t&rsquo;i m&euml;soj&euml; shenjat shoq&euml;rore dhe si t&euml; veproj&euml; n&euml;se gaboj di&ccedil;ka.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Un&euml; neveritem nga pamund&euml;sia t&euml; marr&euml; pjes&euml;.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ne ndonjher&euml; kemi v&euml;sht&euml;rsi t&euml; q&euml;llojm&euml; mosh&euml;n apo statusin e dikujt vet&euml;m me shikim.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ndonj&euml;her e kemi v&euml;shtir&euml; t&euml; vazhdojm&euml; bised&euml;n.&rdquo; <\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; tab-stops: list 36.0pt\">&ldquo;Ne ndonjher&euml; e kemi m&euml; leht&euml; t&euml; shoq&euml;rohemi me njer&euml;z n&euml; shtete t&euml; tjera.&rdquo; <\/li>\n<\/ul>\n<h4>V&euml;shtir&euml;si n&euml; komunikim <\/h4>\n<ul>\n<li>&ldquo;Ndonj&euml;her&euml; ne kemi v&euml;shtir&euml; t&euml; kuptojm&euml; &ccedil;ka flasin personat tjer&euml;.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ne e kemi v&euml;shtir&euml; t&rsquo;i kuptojm&euml; th&euml;niet si p sh &lsquo;nj&euml; edhe nj&euml; b&euml;jn&euml; dy&rsquo;.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ne zakonisht i kuptojm&euml; gj&euml;rat fjal&euml; p&euml;r fjal&euml;.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ndonj&euml;her&euml; ne mund t&euml; flasim pa u ndal dhe nuk kuptojm&euml; se personi tjet&euml;r nuk &euml;sht&euml; i interesuar.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ne e kemi v&euml;shtir&euml; t&euml; presim rradh&euml;n ton&euml;.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ndonj&euml;her&euml; ne kemi v&euml;sht&euml;rsi t&euml; flasim q&euml; t&euml; tjer&euml;t t&euml; na kuptojn&euml;.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;N&euml;se vuani nga sindromi i Aspergerit kuptimi i bisedave &euml;sht&euml; nj&euml;jt&euml; si t&euml; kuptoni gjuh&euml; t&euml; huaj.&rdquo; <\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; tab-stops: list 36.0pt\">&ldquo;Ndonj&euml;her&euml; ne e kemi v&euml;shtir&euml; por edhe &euml;sht&euml; bezdis&euml;se t&rsquo;i shikojm&euml; njer&euml;zit n&euml; sy, k&euml;shtu q&euml; hasim n&euml; mosmarr&euml;veshje, njer&euml;zit mendojn&euml; se jemi t&euml; jo-sinqert&euml; dhe mashtrues.&rdquo; <\/li>\n<\/ul>\n<h4>V&euml;shtir&euml;si me imagjinat&euml; <\/h4>\n<ul>\n<li>&ldquo;Pjesa me e v&euml;shtir&euml; q&euml; e kemi &euml;sht&euml; p&euml;r t&rsquo;i imagjinuar ndjenjat e t&euml; tjer&euml;ve.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;N&euml; f&euml;mij&euml;ri ne ndonj&euml;her&euml; kishim v&euml;shtir&euml;si t&euml; bashkangjitemi f&euml;mij&euml;ve t&euml; tjer&euml; n&euml; tregime imagjinative dhe shaka. K&euml;to i kemi m&euml;suar duke u rritur&rsquo;. <\/li>\n<li>&ldquo;E kemi problem t&euml; kuptojm&euml; se &ccedil;far&euml; diturie njer&euml;zit tjer&euml; kan&euml;. E kemi shum&euml; v&euml;shtir&euml; t&euml; q&euml;llojm&euml; se &ccedil;ka mendojn&euml; njer&euml;zit tjer&euml;.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;E kemi v&euml;shtir&euml; t&euml; kuptojm&euml; loj&euml;rat dhe tregimet.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ndonj&euml;her&euml; e kemi v&euml;shtir&euml; t&euml; identifikojm&euml; ndjenjat e njer&euml;zve t&euml; tjer&euml;.&rdquo; <\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; tab-stops: list 36.0pt\">&ldquo;Emocionet e padukshme dhe grimasat e fytyr&euml;s jan&euml; shum&euml; v&euml;shtir&euml; t&euml; kuptohen nga ne &ndash; n&euml;se dikush buz&euml;qesh me goj&euml;plot&euml; at&euml;her&euml; &euml;sht&euml; e qart&euml; mir&euml;po ndjenjat m&euml; pak t&euml; qarta jan&euml; m&euml; v&euml;shtir&euml; t&euml; kuptohen nga ne.&rdquo; <\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">Duhet pasur parasysh se jo vet&euml;m ata me sindrom t&euml; Aspergerit kan&euml; v&euml;shtir&euml;si me komunikim dhe marr&euml;dh&euml;nie shoq&euml;rore. &Ccedil;dokush mund t&euml; ket&euml; v&euml;shtir&euml;si me k&euml;to gj&euml;ra n&euml; nj&euml;far&euml; m&euml;nyre dhe n&euml; disa situata, por njer&euml;zit me sindrom t&euml; Aspergerit kan&euml; m&euml; shum&euml; v&euml;shtir&euml;si po ashtu sikurse situata e jet&euml;s s&euml; tyre &euml;sht&euml; posa&ccedil;&euml;risht e v&euml;shtir&euml;. <\/p>\n<h4>Interesat e posa&ccedil;me <\/h4>\n<ul>\n<li>&ldquo;&Euml;sht&euml; e mundshme p&euml;r ne t&euml; kemi interesime t&euml; posa&ccedil;me t&euml; cilat na sundojn&euml; jet&euml;n.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;E kam v&euml;shtir&euml; te &ccedil;&rsquo;ky&ccedil;em nga interesi im i posa&ccedil;&euml;m kur kam nevoje.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;Ndonj&euml;her&euml; interesimet e posa&ccedil;me mund t&euml; zhvillohen k&euml;shtu q&euml; ne mund t&rsquo;i studiom&euml; apo punojm&euml; me ato.&rdquo; <\/li>\n<li>&ldquo;T&euml; tjer&euml;t nuk jan&euml; t&euml; interesuar ne interesin tim p&euml;r flamuj.&rdquo; <\/li>\n<li class=\"MsoNormal\" style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; tab-stops: list 36.0pt\">&ldquo;Un&euml; k&euml;naqem kur kaloj koh&euml; duke i shikuar shtyllat e rrym&euml;s elektrike dhe konstrukcionin e tyre&rsquo; <\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"margin: auto 0cm; text-align: justify\">Gj&euml;rat ditore <\/h4>\n<ul>\n<li>&ldquo;Ne e kemi m&euml; v&euml;shtire se t&euml; tjer&euml;t ta nd&euml;rrojm&euml; rutin&euml;n ditore.&rdquo; &ldquo;.Vajtjen n&euml; pushime e b&euml;n gj&euml; t&euml; v&euml;shtir&euml; , apo t&euml; jemi me koh&euml; n&euml; pun&euml; t&euml; re.&rdquo; <\/li>\n<li>&#038;l<br \/>\ndquo;Nuk m&euml; pengojn&euml; ndryshimet n&euml;se m&euml; jan&euml; t&euml; paralajm&euml;ruara, por duhet t&euml; jen&euml; t&euml; planifikuara dhe jo t&euml; m&euml; befasojn&euml;.&rdquo; <\/li>\n<\/ul>\n<h4>Shkaqet <\/h4>\n<p align=\"justify\">Ka teori t&euml; ndryshme p&euml;r shkaqet e sindromit t&euml; Aspergerit si faktor&euml;t e ambientit, d&euml;mtim i trurit, v&euml;shtir&euml;si gjat&euml; lindjes s&euml; foshnj&euml;s apo s&euml;mundjes si foshnje. Momentalisht askush nuk &euml;sht&euml; i sigurt p&euml;r shkaqet. Ende b&euml;hen shum&euml; hulumtime shkencore n&euml; k&euml;t&euml; drejtim. Mendohet q&euml; gjenet individuale luajn&euml; nj&euml; rol t&euml; madh. <\/p>\n<h4>Prevalenca (P&euml;rhapja)<\/h4>\n<p align=\"justify\">Sindromi i Aspergerit shfaqet n&euml; t&euml; gjitha kulturat dhe pengesat gjuh&euml;sore. Ndodh m&euml; shpesh t&euml; meshkujt se t&euml; femrat. Njer&euml;zit e kane v&euml;shtir&euml; t&euml; dallojn&euml; problemet shoq&euml;rore n&euml; femrat me sindrom t&euml; Aspergerit. Mund t&euml; ken&euml; m&euml; shum&euml; v&euml;shtir&euml;si p&euml;r t&euml; dalluar v&euml;shtir&euml;sit&euml; shoq&euml;rore q&euml; femrat i p&euml;rjetojn&euml; me sindromin e Aspergerit. &Euml;sht&euml; m&euml; shum&euml; e mundshme q&euml; njer&euml;zit me sindromin e Aspergerit t&euml; ken&euml; probleme t&euml; tjera m&euml; shum&euml; se popullata e p&euml;rgjith&euml;si si disleksi, (Disleksia &euml;sht&euml; nj&euml; paaft&euml;si ku njer&euml;zit kan&euml; v&euml;shtir&euml;si n&euml; lexim), probleme me tretjen e ushqimit dhe probleme me sh&euml;ndet mendor.&rdquo; <\/p>\n<h4>Cilat jan&euml; t&euml; mirat e personave me Asperger-sindrom? <\/h4>\n<p>T&euml; vuash nga sindromi i Aspergerit &euml;sht&euml; shqet&euml;suese dhe brengos&euml;se. Por ka gj&euml;ra n&euml; t&euml; cilat ata jan&euml; m&euml; t&euml; mir&euml; se t&euml; tjer&euml;t. Shum&euml; prej tyre jan&euml; shum&euml; inteligjent dhe kan&euml; nj&euml; nivel t&euml; lart&euml; t&euml; koeficientit t&euml; inteligjenc&euml;s. Si p&euml;r shembull personat q&euml; vuajn&euml; nga sindromi Asperger jan&euml; t&euml; mir&euml; n&euml;: <\/p>\n<ul>\n<li>Shum&euml; Kan&euml; nj&euml; kujtes&euml; t&euml; mrekullueshme p&euml;r fakte dhe shifra &ndash; si p&euml;r shembull numrat n&euml; pllakat e veturave dhe tabel&euml;n e shum&euml;zimit. Disa kurr&euml; nuk kan&euml; nevoj&euml; t&euml; shkruajn&euml; numrat e telefonit. Ose ata i mbajn&euml; n&euml; mend shum&euml; mir&euml; shakat&euml;, anekdotat edhe tekstet e filmave n&euml; tersi<\/li>\n<li>Disa mund t&euml; mbajn&euml; n&euml; mend holl&euml;sirat m&euml; t&euml; vogla t&euml; bisedave q&euml; i kan&euml; pasur mbase edhe para dhjet&euml; vjet&euml;ve. Dhe kjo shpeshher&euml; mund t&euml; shkaktoj&euml; mosmarr&euml;veshje kur personi tjet&euml;r harron q&euml; ka th&euml;n&euml; di&ccedil;ka! <\/li>\n<li>T&euml; tjer&euml;t kan&euml; nj&euml; logjik&euml; efikase dhe mund t&rsquo;i gjykojn&euml; gj&euml;rat shum&euml; mir&euml; dhe shpejt&euml; <\/li>\n<li>Kurse t&euml; tjer&euml;t kan&euml; prirje p&euml;r kompjuter&euml; <\/li>\n<li>Apo prirje p&euml;r t&euml; m&euml;suar gjuh&euml; t&euml; huaja <\/li>\n<\/ul>\n<h4>&Ccedil;ka iu ndihmon personave me k&euml;t&euml; sindrom? <\/h4>\n<ul>\n<li>Njer&euml;zit duhen ti kuptojn&euml; personat me sindrom t&euml; Aspergerit<\/li>\n<li>Atyre iu duhet p&euml;rkrahje dhe ushtrime p&euml;r t&rsquo;i m&euml;suar gj&euml;rat<\/li>\n<li>Atyre iu duhet p&euml;rkrahje p&euml;r t&rsquo;i m&euml;suar gj&euml;rat sht&euml;piake, dhe si t&euml; punojn&euml; me ndjenja dhe shok&euml;\/shoqe.&rdquo; <\/li>\n<li>Ndihm&euml; e madhe duke biseduar n&euml; m&euml;nyr&euml; t&euml; qart&euml; &ndash; duke i shpjeguar gj&euml;rat mir&euml; k&euml;shtu q&euml; jan&euml; leht&euml; t&euml; kuptohen dhe duke u ofruar p&euml;rkrahje<\/li>\n<li>Ata kane nevoj&euml; p&euml;r ndihm&euml; edhe kur punojm&euml; p&euml;r vet&euml;n <\/li>\n<li>Pranimi, akceptimi i tyre dhe toleranca p&euml;r gjendjen e tyre dhe p&euml;r sjelljet e &ccedil;uditshme i ndihmon shum&euml; n&euml; p&euml;rballimin e jet&euml;s s&euml; tyre <\/li>\n<li>Duhet kuptuar se ndonj&euml;her&euml; personat me k&euml;t&euml; lloj s&euml;mundje nuk mund t&rsquo;ia fillojn&euml; shoq&euml;ris&euml; me dik&euml; por mund t&euml; ju bashk&euml;ngjit&euml;m n&euml; m&euml;nyr&euml;n e tyre dhe me nj&euml; p&euml;rkrahje t&euml; vog&euml;l t&euml; krijojn&euml; nj&euml; shoq&euml;ri lidh&euml;se<\/li>\n<li>Shpjegimi i rregullave qart&euml;sisht, si p.sh. tu tregohet se &ccedil;ka mund dhe &ccedil;ka nuk mund t&euml; b&euml;jn&euml; kur jan&euml; me shoq&euml;ri<\/li>\n<li>Shum&euml; e dobishme &euml;sht&euml; m&euml; qen&euml; t&euml; qart&euml; dhe direkt por t&euml; ngroht&euml; n&euml; sjellje<\/li>\n<li>&Ccedil;do i s&euml;mur&euml; n&euml; Asperger ka cil&euml;si te mira dhe talente&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>_______________ <\/p>\n<p>Referencat:<\/p>\n<p>&#8211;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Multikulti.org.uk<\/p>\n<p>&#8211;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; asperger-online.de<\/p>\n<p>&#8211;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; DSM IV<\/p>\n<p>&#8211;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ICD-10<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-1710","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-psikologjia-klinike"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1710"}],"collection":[{"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1710"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1710\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psikologjia.com\/wordpress2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}